ΒΗΜΑ 4: Πρόβες
Οι πρόβες είναι τα σημεία όπου μπορείτε να πειραματιστείτε, να παίξετε και να δοκιμάσετε διάφορα εργαλεία και γλώσσες που θα δώσουν μορφή στην ψηφιακή σκηνοθεσία.
Δεν έχουν όλες οι πρόβες τους ίδιους στόχους, καθώς μπορεί να είναι τεχνικές, δημιουργικές ή με κοινό, και μπορούν να πραγματοποιηθούν χωριστά ή εντός της ίδιας ημέρας, ανάλογα με τη διαθεσιμότητα της ομάδας.
Τεχνικές πρόβες
Τεχνικές πρόβες
Δημιουργικές πρόβες
Δημιουργικές πρόβες
Πρόβα με το κοινό ή άνοιγμα της διαδικασίας
Πρόβα με το κοινό ή άνοιγμα της διαδικασίας
Για να καταστεί σαφέστερο αυτό το βήμα, προτείνεται η ακόλουθη δραστηριότητα:
Αυτονομία και πρωτοβουλία:
Παρά το γεγονός ότι πρόκειται για μια συλλογική δραστηριότητα, αυτές οι προσωπικές δεξιότητες είναι εξίσου απαραίτητες κατά τη διάρκεια των προβών, καθώς κάθε συμμετέχων/-ουσα θα εργαστεί πάνω στον χαρακτήρα που του/της ανατέθηκε.
Ομαδική εργασία:
Είναι αναγκαία για την ανάπτυξη αυτού του βήματος, καθώς οι πρόβες είναι πάντα συλλογικές διαδικασίες ελέγχου και προσαρμογής του σεναρίου, του έργου και της σκηνοθεσίας ως μια συνολική διαδικασία.
Προγραμματισμός και οργάνωση:
Πρόκειται για τη δεξιότητα που αφενός διευκολύνει τη διαχείριση του χρόνου και την τήρηση των προθεσμιών, καθώς και τη βέλτιστη και αποτελεσματική χρήση των ανθρώπινων και υλικών πόρων. Είναι απαραίτητη για την εξέλιξη κάθε πρόβας.
Ικανότητα προσανατολισμού στα αποτελέσματα:
Η ικανότητα αυτή αναφέρεται στη συμβολή στην επίτευξη των προσδοκώμενων στόχων αναπτύσσοντας συγκεκριμένες δραστηριότητες για την εκπλήρωσή τους. Επικεντρώνεται ιδιαιτέρως στη λεπτομέρεια εξασφαλίζοντας έτσι την κατάλληλη ανάπτυξη των διαδικασιών.
Αυτοσχεδιασμός
For further clarification of this step, the following activity is suggested:
Εξαρτάται από τον αριθμό των συμμετεχόντων/ουσών, αλλά ανεξάρτητα από τον αριθμό των χαρακτήρων, όλοι/-ες οι συμμετέχοντες/-ουσες λαμβάνουν μέρος στις πρόβες και στη δημιουργία χαρακτήρων.
- Να δημιουργήσετε και να δοκιμάσετε χαρακτήρες μέσω του αυτοσχεδιασμού.
- Να συνδέσετε ψηφιακούς και θεατρικούς πόρους στη διαδικασία δημιουργίας χαρακτήρων.
Από 60 έως 90 λεπτά
- Ιδανικά Η/Υ (ή κινητό τηλέφωνο ή tablet)
- Σύνδεση στο Διαδίκτυο
- Ψηφιακή πλατφόρμα για βιντεοκλήσεις: Meet, Zoom, Whatsapp, κλπ
Θα πρέπει να εξασφαλίσετε έναν άνετο και καθαρό χώρο, επειδή αυτή η δραστηριότητα έχει να κάνει με το σώμα.
Επιπρόσθετα, καλό θα ήταν να πραγματοποιήσετε εκ των προτέρων μια σχετική εκπαίδευση για να διευκολύνετε τη διαδικασία του αυτοσχεδιασμού (ένα λεπτομερές φύλλο δραστηριοτήτων για την Εκπαίδευση επισυνάπτεται στο επόμενο βήμα).
Η δραστηριότητα αυτοσχεδιασμού θα χωριστεί σε τέσσερα στάδια, τα οποία μπορούν να πραγματοποιηθούν διαδοχικά ή χωριστά, ανάλογα με τις ανάγκες, τους στόχους και το υπόβαθρο των συμμετεχόντων/-ουσών.
Συμβουλή: Σε περίπτωση που εργάζεστε με μη επαγγελματίες του θεάτρου, ίσως θελήσετε να δώσετε έμφαση στον αυτοσχεδιασμό, καθώς αποτελεί σημαντικό εργαλείο για την εξοικείωση και τη δόμηση των χαρακτήρων και συγχρόνως επιτρέπει στους/στις συμμετέχοντες/-ουσες να ασχοληθούν περισσότερο με τους ρόλους και το έργο.
Βίωση του χαρακτήρα: Αρχικά, δίνεται σε κάθε ηθοποιό χώρος για εξερεύνηση, ώστε να συνδεθεί και να αποκτήσει επίγνωση του σώματός του. Στη συνέχεια, μέσω υποδείξεων από τον/τη σκηνοθέτη/-ιδα, θα καθοδηγηθεί μέσω ερωτήσεων, ώστε να αρχίσει να ερευνά τον τρόπο ενσάρκωσης του χαρακτήρα, τη σωματικότητα και την κινητικότητα του χαρακτήρα.
Μερικές βοηθητικές ερωτήσεις για καθοδήγηση είναι οι εξής:
Πώς αναπνέει ο χαρακτήρας σας; Πώς κάθεται ο χαρακτήρας σας; Πώς κοιτάζει ο χαρακτήρας σας; Πώς είναι η φωνή του χαρακτήρα που θα υποδυθείτε; Πώς γράφει; Πώς τρώει; κλπ.
Παράδειγμα: Μετά την ατομική εξερεύνηση, ο/η σκηνοθέτης/-ιδα προτείνει μια συγκεκριμένη κατάσταση για αυτοσχεδιασμό σε ζεύγη.
Οι χαρακτήρες είναι δύο γείτονες/-ισσες που τσακώνονται στο τηλέφωνο, επειδή ο/η ένας/μια από τους/τις δύο κάνει πολλή φασαρία τα βράδια.
Το δίδυμο θα πρέπει να αυτοσχεδιάσει ένα τηλεφώνημα. Δίνονται ορισμένα στοιχεία για καθοδήγηση:
- Το πρώτο τηλεφώνημα θα γίνει με επινοημένη γλώσσα.
- Το δεύτερο τηλεφώνημα θα περιλαμβάνει λόγια.
- Η τρίτη οδηγία είναι να προσθέσει ο/η καθένας/-μία από αυτούς/-ές μια σωματική κίνηση που θα κάνει ο χαρακτήρας, ενώ μιλάει στο τηλέφωνο (π.χ. τρώει, ντύνεται, τακτοποιεί κλπ.).
Ο/Η εκπαιδευτής/-ρια (είτε είναι ο/η σκηνοθέτης/-ιδα είτε άλλο άτομο) μπορεί να προσθέσει περισσότερες ενδείξεις. H άσκηση αυτή καλεί τους/τις συμμετέχοντες/-ουσες να εξερευνήσουν το επίπεδο της φωνής και της κίνησής τους, καθώς και να διερευνήσουν τη γνώμη κάθε χαρακτήρα σχετικά με μια σύγκρουση και τη σχέση μεταξύ των χαρακτήρων.
Βιογραφία των χαρακτήρων:
Ο/Η εκπαιδευτής/-ρια (είτε πρόκειται για τον/τη σκηνοθέτη/-ιδα είτε για άλλο άτομο) θα διεξαγάγει μια συνέντευξη με κάθε χαρακτήρα με βασικές ερωτήσεις που θα βοηθήσουν στον καθορισμό της βιογραφίας του ή των πληροφοριών που είναι απαραίτητες για την τροφοδότηση της σκηνοθεσίας με το απαραίτητο υλικό.
Ορισμένες βασικές πληροφορίες που μπορούν να συγκεντρωθούν είναι οι ακόλουθες: ονοματεπώνυμο, ηλικία, οικογενειακή κατάσταση, καταγωγή, επάγγελμα, συνθήκες πριν από τη θεατρική δράση, τι στόχο θέλετε να πετύχετε στο έργο, ποια είναι η σχέση σας με τους άλλους χαρακτήρες κλπ.
Παράδειγμα: Ο/Η εκπαιδευτής/-ρια θα θέσει μια συγκεκριμένη κατάσταση για αυτοσχεδιασμό: μια συνέντευξη για δουλειά μέσω της πλατφόρμας Zoom, όπου οι χαρακτήρες θα πρέπει να παρουσιάσουν τους εαυτούς τους. Ένας/Μία από τους/τις ηθοποιούς θα κληθεί να ερμηνεύσει τον ρόλο του/της συνεντευκτή/-ριας και του αφεντικού, ενώ οι άλλοι/-ες ηθοποιοί θα υποδυθούν τους/τις υποψήφιους/-ες. Ο χαρακτήρας του αφεντικού θα έχει την ελευθερία να κάνει όλες τις ερωτήσεις που θεωρεί απαραίτητες για να γνωρίσει όσο το δυνατόν καλύτερα τους/τις υποψήφιους/-ες για εργασία.
Χαρακτήρες και ψηφιακά δίκτυα: Στόχος είναι να διαπιστωθεί πώς λειτουργούν οι χαρακτήρες στα ψηφιακά μέσα. Ο/H εκπαιδευτής/-ρια θα ζητήσει από κάθε χαρακτήρα πληροφορίες σχετικά με τα ακόλουθα:
Ποια είναι τα κοινωνικά δίκτυα που χρησιμοποιείτε περισσότερο; Πώς γράφει ο χαρακτήρας στο Whatsapp; Ποια αυτοκόλλητα ή/και emojis χρησιμοποιεί ο χαρακτήρας; Ο χαρακτήρας στέλνει ηχητικά μηνύματα και φωτογραφίες; Χρησιμοποιεί ο χαρακτήρας memes; κλπ.
Παράδειγμα: Ο/Η εκπαιδευτής/-ρια ζητά από τους/τις ηθοποιούς να αυτοσχεδιάσουν μια σκηνή σε μια ομάδα Whatsapp, η οποία θα δημιουργηθεί επί τόπου και να προτείνουν μια οικογενειακή ομάδα στο Whatsapp. Ένα από τα μέλη της οικογένειας θα στείλει ένα ομοφοβικό meme. Κάθε χαρακτήρας θα πρέπει να πάρει θέση και να αντιδράσει. Καθώς δημιουργείται η ομάδα, κάθε ηθοποιός θα έχει λίγα λεπτά στη διάθεσή του/της για να επιλέξει μια φωτογραφία προφίλ και ένα status στο Whatsapp για τον χαρακτήρα του.
Μόλις ετοιμαστούν, θα δοθεί η δράση και θα ξεκινήσει ο αυτοσχεδιασμός.
Μόλις τελειώσει ο αυτοσχεδιασμός, όλες οι πληροφορίες που αντλήθηκαν από την άσκηση θα πρέπει να επανεξεταστούν προκειμένου να εντοπιστούν στοιχεία που μπορούν να χρησιμοποιηθούν στη σκηνοθεσία.
Συστήνεται να ρυθμίζεται η χρονική διάρκεια κάθε σταδίου.
Εξετάστε το ενδεχόμενο να κρατήσετε ένα αρχείο της δραστηριότητας ως αρχειακό υλικό ή να συνεχίσετε την ερευνητική διαδικασία της δημιουργίας χαρακτήρα. Ένας καλός τρόπος για να γίνει αυτό, είναι να ορίσετε ένα άτομο που θα κρατάει πρακτικά και θα καταγράφει όλες τις ιδέες και τις παρεμβάσεις κατά τη διάρκεια του αυτοσχεδιασμού. Συνιστάται η χρήση ενός λογισμικού που επιτρέπει τη συλλογική εργασία στο ίδιο έγγραφο.
Boal, A. Games for Actors and Non-Actors
Όπως και στη δια ζώσης εργασία, το ψηφιακό περιβάλλον προϋποθέτει επίσης τη συμπερίληψη της εκπαίδευσης των ηθοποιών στις πρόβες, καθώς επιτρέπει στους/στις συμμετέχοντες/-ουσες (είτε πρόκειται για επαγγελματίες είτε για μη επαγγελματίες) να είναι περισσότερο και καλύτερα προετοιμασμένοι/-ες για την ερμηνεία τους. Σε αυτή την περίπτωση, η εστίαση θα πρέπει να αφορά στο ψηφιακό πλαίσιο, όπως περιγράφεται παρακάτω.